NVK voor leden

Verkrijg hier toegang tot exclusieve NVK ledencontent.

FAQ COVID-19

Sinds het begin van de coronacrisis leven er ook onder kinderartsen vragen rondom COVID-19. Alle vragen die ons bereikten, hebben we voorgelegd aan het NVK-COVID-19-team. U vindt de vragen en antwoorden hieronder terug. Via de optie 'Filter op categorie' kunt u eerst een selectie maken tussen de volgende categorieën:

  • Behandeling
  • Isolatie & Quarantaine
  • Onderzoek & Testen
  • Overig
Overig Baby's met voedings- en groeiproblemen bleken soms niet terecht te kunnen op het consultatiebureau om te worden gewogen. Is er al bekend wanneer consultatiebureaus hun zorg weer opschalen?

Deze vraag hebben we voorgelegd aan de AJN, die zich niet herkende in de geschetste situatie. De procedure is namelijk als volgt: baby’s kunnen altijd terecht op het consultatiebureau, alleen gaan niet alle inloopspreekuren door. Ouders kunnen altijd bellen om een afspraak te maken om te wegen. Dit kan altijd op korte termijn.

Isolatie & Quarantaine

Dit zijn lastige kwesties, waarbij het zo is dat het ziekenhuisbeleid het landelijk beleid kan overrulen. Ten aanzien van de zieke neonaat die wordt opgenomen op de afdeling (MC, HC of IC) geldt nu het landelijk advies dat moeder en vader niet op de afdeling kunnen – en dus ook niet bij hun kind op bezoek kunnen – zolang zij positief zijn. Het is een extreme maatregel, maar onder de huidige omstandigheden de veiligste. Dit in het belang van de andere patiënten, de medewerkers, de logistiek en de beschermingsmaterialen, waarin schaarste kan ontstaan. Als er een box is, dan is het risico voor andere patiënten iets minder, maar die ouders moeten wel het ziekenhuis in (hoe regel je die stromen?). Als de moeder is opgenomen en er is de mogelijkheid om een zieke moeder en een ziek kind gezamenlijk in één box te verplegen, dan kan worden overwogen dat te doen.

Onderzoek & Testen

We kunnen inderdaad antistoffen bepalen, maar niemand kent de correlates of protection, anders zouden we dit nu met name inzetten voor medewerkers in de zorg en protectiemaatregelen. De testen die worden uitgevoerd, worden gedaan om inzicht in de epidemie te krijgen, wat van levensbelang is voor de planning en maatregelen.

Behandeling

De combinatie van blootstelling aan een virus (elk virus!) plus allergenen leidt voor veel kinderen met astma tot klachten. Soms met een bezoek aan de huisartsenpost of de spoedeisende hulp tot gevolg. Op dit moment hebben zowel de huisartsenposten als de spoedeisende hulpen nauwelijks capaciteit om kinderen met deze klachten op te vangen. Daarom raden we kinderartsen aan om patiënten erop te attenderen snel en preventief hun medicatie te starten of op te hogen. Hetzelfde geldt voor astmaklachten in het algemeen. Bij indicatie voor meer bronchus-verwijdende therapie bij kinderen met verdenking COVID-19 heeft een dosis aerosol + voorzetkamer met hoge dosering salbutamol duidelijk de voorkeur. Ga hier naar de Instructie inhalatietherapie bij kinderen met (verdenking op) COVID-19-besmetting.

Behandeling

Er zijn aanwijzingen dat ibuprofen virusklaring vermindert, maar vooralsnog gaat het uitsluitend om hypothesen. Er zijn geen klinische data die dit ondersteunen. Ibuprofen heeft een slechter bijwerkingenprofiel dan paracetamol (in therapeutische doseringen), zoals maagbloedingen en nierfalen, met name bij risicopatiënten zoals ouderen en mensen met polyfarmacie. Ons advies is om de NVK-richtlijn Koorts in de tweede lijn bij kinderen van 0-16 jaar te volgen (zie tabblad Therapie, gebruik van antipyretica). Geef geen medicatie voor alleen koorts, maar alleen voor pijn bij koorts. Stap 1: niets geven; stap 2: paracetamol; alternatief: overweeg ibuprofen, maar vraag je af waarom. Ga als er geen paracetamol meer beschikbaar is terug naar stap 1, tenzij je pijn wilt behandelen. Geef in principe geen paracetamol en ibuprofen tegelijk bij koorts, er is ook geen toegevoegde waarde voor alterneren van paracetamol en ibuprofen. Ouders kunnen verwezen worden naar Thuisarts.nl – Mijn kind heeft koorts. Patiënteninformatie is ook te vinden op SEHzorg.nl

Isolatie & Quarantaine

FFP-1 en -2-maskers zijn beschermende isolatiemaatregelen voor de zorgprofessional. Als het gaat om een kind met corona dan is de afspraak dat het kind geen masker op hoeft bij de verzorging en slechts een ‘chirurgisch’ masker bij vervoer door het ziekenhuis. Als het gaat om een corona negatief kind, dan is een masker ook niet nodig. In het ziekenhuis wordt het als het goed is immers niet blootgesteld aan een persoon waarvan bekend is dat die besmet is met Corona.

Isolatie & Quarantaine

Als het gaat om een gezonde zuigeling van een moeder met verdenking/bewezen COVID-19, dan beschouwen we ook het kind als positief en benaderen we het in dezelfde isolatie die voor de moeder geldt. Bij al het lichamelijk contact met het kind draagt de moeder met bovenste luchtwegklachten een FFP1-mondneusmasker totdat ze minimaal 24 uur klachtenvrij is. Borstvoeding is toegestaan, mits er een goede hygiëne in acht wordt genomen (handen wassen voor aanraking van de baby, spenen, flesjes, etc.). Door alle schaarste op het gebied van FFP1-maskers, kan het ziekenhuis de moeder adviseren om te kolven. Het kolfapparaat mag alleen door deze moeder worden gebruikt.

Als het gaat om een zuigeling die is opgenomen op de afdeling neonatologie bij verdenking/bewezen COVID-19 bij de moeder, dan geldt dat de moeder gedurende de periode dat zij ziek is niet bij haar kind op de afdeling kan komen. Ten aanzien van de partner zijn er twee mogelijkheden. Of de partner besluit gedurende de opname alleen bij de moeder op bezoek te gaan. Dan hoeft hij/zij niet te worden getest. Als de partner bij het kind op bezoek wil, moet hij/zij eerst worden getest. Als hij/zij negatief is, kan hij/zij bij het kind. Wordt de partner positief getest, dan niet. Het is dan niet raadzaam om hem/haar in beschermende kleding naar het kind te laten gaan. Het is een extreme maatregel, maar het zijn dan ook extreme tijden. Dit ter bescherming van de andere patiënten en de medewerkers.

Onderzoek & Testen

De vatbaarheid en besmettelijkheid van kinderen wordt onderzocht door de keten van infecties, zowel symptomatisch als asymptomatisch, in gezinnen in kaart te brengen. Met behulp van statistische methodes kan vervolgens worden geschat wat de relatieve bijdrage van kinderen is aan transmissieprocessen binnen gezinnen. Het klopt dat wij in eerste instantie vooral volwassenen als index case zullen identificeren, maar omdat wij ook serologie afnemen bij begin en einde van de observatieperiode kunnen we achterhalen of de volwassene werkelijk de eerste persoon in het gezin was die is besmet.

Isolatie & Quarantaine

Wij volgen hierin het algemene advies van het RIVM. Exacte gegevens over de besmettelijke periode ontbreken. Een patiënt is in ieder geval besmettelijk tijdens de symptomatische fase. Daarna kan het virus nog langer met PCR aantoonbaar zijn in de keel/feces. Tot nu toe zijn er aanwijzingen dat voornamelijk symptomatische personen bijdragen aan de verspreiding. Iemand die minimaal 24 uur geen klachten meer heeft wordt als niet meer besmettelijk beschouwd.

Behandeling

Dit is wat het RIVM erover zegt: Je werkgever moet in overleg met de arbodienst vaststellen of er een verhoogd besmettingsrisico is. Te denken valt aan werkzaamheden zoals het bemonsteren van een mogelijk besmette patiënt door zorgpersoneel of werkzaamheden in een laboratorium. In die situaties wordt uit voorzorg het gebruik van mondneusmaskers en/of andere persoonlijke beschermingsmaatregelen aangeraden. Momenteel wordt gesteld dat alle patiënten met ernstige klachten van hoesten of kortademigheid en koorts te beschouwen zijn als potentieel besmet (dus ook zonder epidemiologische link). Kinderen die zich als zodanig op een SEH presenteren vallen daar ook onder. Ons advies: draag een mondmasker en handschoenen bij handelingen. Maar in feite moet het eigen ziekenhuis hier richtlijnen voor geven.

Onderzoek & Testen

Over de betrouwbaarheid van de PCR-test bij milde of asymptomatische infectie zijn nog weinig gegevens. Het moment van testen is daarin mogelijk ook belangrijk. De vraag is vooral waarvoor je test. Als het gaat om de beslissing om iemand uit isolatie te halen, dan is het zinvol een tweede test af te nemen, zoals ook het beleid bij neonaten met verdenking COVID. Als het gaat om het stellen van een klinische diagnose dan kan het ook zinvol zijn een test te herhalen als de symptomen verergeren. Ook kan overwogen worden om de feces te testen. Een kind uit isolatie halen is pas veilig als ook de tweede test negatief is.

Isolatie & Quarantaine

Hierover zijn geen exacte cijfers, maar er zijn wel enkele beschreven en er verschijnen zo nu en dan weer artikelen/casus (nu ook uit andere gebieden dan China), waarin dat wordt beschreven. Er is nu ook casuïstiek uit Nederland: inmiddels zes bij ons bekend, dus waarschijnlijk meer. Overigens allemaal, ook de prematuren, met milde klachten. Dus tot op heden nog geen beschrijving van verticale transmissie, maar wel casuïstiek van besmetting daarna. Dat betekent dat wij het huidige beleid op dit moment niet los kunnen laten.

Overig

De totale IC-capaciteit van de kinder-IC’s is circa 110 bedden. Daarvan is het aannemelijk (op basis van historische gronden) dat circa 80 bedden nodig zijn na aftrek van electieve ingrepen. Deze 80 kinder-IC-bedden zijn een minimum dat nodig is om verantwoorde zorg voor kritiek zieke kinderen te waarborgen. Deze bedden zullen niet door volwassenen worden ingenomen. De technische uitvoering van de bezetting van deze bedden wordt door de intensivisten gedaan. De bestuurlijke en politieke verantwoordelijkheid ligt bij de minister. 

Isolatie & Quarantaine

Een huisbezoek behoort nog steeds tot de mogelijkheden. Daarbij gelden dezelfde regels voor beschermende maatregelen als in het ziekenhuis.

Behandeling

Er zijn geen afkapwaarden, het beleid is niet afhankelijk van deze waarden.

Aanvullende vraag: D-dimeren zijn ook acute fase eiwitten, wat is de reden dat dit bepaald moet worden? En hoe maakt ik het verschil tussen infectie en longembolie?

De reden is om net als bij volwassen het beloop te kunnen zien. D-dimeren kunnen voorspellend zijn voor de ernst van het beloop, maar het is onduidelijk of hieraan therapeutische consequenties kunnen worden verbonden.

 

Behandeling

Deze lijst is ooit op verzoek van Gupta in een waanzinnig hoog tempo – in minder dan 24 uur – opgesteld, met als enige doel een landelijke capaciteitsberekening te kunnen maken. De lijst is nooit bedoeld geweest als urgentielijst, waarvoor de NZa (en ook diverse ziekenhuizen) hem nu dreigen te gebruiken. Als Federatie Medisch Specialisten hebben we ernstig bezwaar gemaakt tegen deze gang van zaken en we beschouwen het ook als een breuk in het vertrouwen. Het advies van alle wetenschappelijke verenigingen (en dus ook van de NVK) is om deze lijst niet te gebruiken en dat ook klip en klaar mede te delen aan degenen die er in de ziekenhuizen gebruik van dreigen te willen maken.

NB: lees ook de informatie hieronder:

Behandeling

Dit is heel moeilijk te beantwoorden om dat COVID-19 heel vaak met een hoog CRP samengaat. Sommige studies suggereren dat er met name virale pneumonieën zijn, maar dan zijn er weer cases met bewezen bacteriële infecties. Nu is er bij gebrek aan beter toch gekozen voor indekken.

Onderzoek & Testen

Er wordt een aantal mechanismen genoemd voor het verhoogde risico op trombo-embolische complicaties bij volwassen COVID-19-patiënten. Door de ernstige infectie ontstaat een cytokinestorm, waardoor er activatie plaatsvindt van de stollingscascade. Verder hebben COVID-19-patiënten vaak de traditionele risicofactoren voor trombose zoals oudere leeftijd, adipositas en chronische aandoeningen. Op de IC komen daar andere risicofactoren bij, zoals het inbrengen van centraal veneuze katheters, immobiliteit, hypotensie en beademing.

Onderzoek & Testen

Vanaf 6 april 2020 zijn de volgende termen in de thesaurus opgenomen:

  • Risico voor neonaat door COVID-19 bij moeder – DBC 9902
  • Risico voor neonaat door verdenking op COVID-19 bij moeder – DBC 9902
Overig

In samenspraak met het bestuur van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC) heeft een aantal collega’s uit het Franciscus Gasthuis & Vlietland, het OLVG, het Reinier de Graaf Gasthuis en het Haaglanden MC een op ARDS- en corona-problematiek geënte opfriscursus gemaakt. Deze cursus bestaat uit drie delen en duurt circa anderhalf uur. De cursus is bedoeld voor alle artsen die mee gaan werken op de intensive care-afdeling en hun kennis willen opfrissen. De cursus is hier te vinden.

Behandeling

Naar aanleiding van berichten uit binnen- en buitenland, en schaarse pediatrische publicaties blijkt het dat COVID-19 bij kinderen meestal mild verloopt. Er hoeven slechts weinig kinderen te worden opgenomen. Op klinische indicatie kan worden gekozen voor beeldvorming. Daarbij verwijzen we naar het standpunt van de sectie Kinderradiologie van de NVvR. De sectie kinderradiologie van de NVvR onderschrijft de richtlijn van de NVvR en adviseert terughoudend te zijn met ioniserende radiologische beeldvorming bij kinderen. Beeldvorming kan worden overwogen om complicaties of alternatieve diagnoses vast te stellen. In dat geval primair een thoraxfoto, eventueel een CT-thorax.

In enkele ziekenhuizen wordt onder zeer specifieke omstandigheden (namelijk geïntubeerde binnenkomst en snel handelen geïndiceerd) een CT-thorax low dose uitgevoerd. Dit is niet direct te vertalen naar andere omstandigheden of locaties. Dus voor kinderen wordt een CT-scan alleen geadviseerd indien dit therapeutische consequenties heeft. Het is onwaarschijnlijk dat een CT-scan geschikt is als diagnosticum bij milde symptomen. Een CT-scan is evenmin een geschikt instrument om te screenen op COVID-19. Bij milde symptomen (bij volwassenen) wordt bij 16% tot 30% van de COVID-19-patiënten een normale CT-scan gevonden.

Behandeling

Helaas gaat IVIG niet helpen. Omdat dit een nieuwe infectie is, zijn er (nog) geen IVIG-batches met voldoende beschermende antistoffen. Dat zal met deze snelheid van infecties over een jaar overigens wel anders zijn.

Overig

Zover wij weten is dit niet beschreven.

Overig

Ja, dat kan zeker en is zelfs zeer waarschijnlijk. De social distancing-maatregelen hebben ook effect op verspreiding van andere virussen.

Isolatie & Quarantaine

Ons advies is om deze kinderen zo veel mogelijk af te zonderen, maar ook hiervoor geldt: het eigen ziekenhuis hoort hier een richtlijn voor op te stellen. Een en ander is namelijk ook afhankelijk van de lokale situatie (hoe is bijvoorbeeld de SEH ingericht?).

Isolatie & Quarantaine

De Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG) en het Center of Disease and Control (CDC) geven aan dat moeder en kind postpartum bij elkaar kunnen blijven. Er wordt gesteld dat de nadelige effecten van scheiding van moeder en kind op de emotionele binding en de borstvoeding in deze belangrijke eerste fase niet opwegen tegen een eventuele besmetting van het kind. De kans op besmetting wordt verkleind door de navolgende voorzorgsmaatregelen. Indien moeder en kind in dezelfde kamer verblijven wordt buiten de verzorging een afstand van minimaal 2 meter aangehouden. Bij verzorgen en het geven van borstvoeding is goede handhygiëne een vereiste en indien beschikbaar het dragen van een chirurgisch mondmasker. Hoesten en niezen in de nabijheid van het kind dienen te worden vermeden.

Overig

Nee, daar hebben we geen ‘harde’ aanwijzingen voor. Wel merken we dat er soms enige terughoudendheid is om bij 41 weken in te leiden. In meerdere regio’s worden brieven en filmpjes gebruikt (samen met verloskundigen) om zwangeren te wijzen op het belang om klachten te melden en te komen. Voor zover bij ons bekend worden er door gynaecologen geen zwangeren geadviseerd om thuis te bevallen terwijl er een ‘foetale indicatie’ is voor bewaking, follow up of observatie.

Onderzoek & Testen

Inmiddels is er een landelijke registratie-studie naar kinderen met COVID-19 opgestart: de COPP-studie (COVID-19 in Pediatric Patients). Het doel van deze studie is het beschrijven van de presentatie en het beloop van COVID-19 bij kinderen die zich in de Nederlandse ziekenhuizen presenteren (poliklinisch en/of klinisch). Het is de bedoeling om alle kinderen met COVID-19 te registreren. Dus kinderen die al waren opgenomen voordat de registratie beschikbaar was, kunnen met terugwerkende kracht worden geregistreerd. Deze landelijke registratie bevat voldoende items om aan te kunnen sluiten bij internationale registraties (zoals bijvoorbeeld de ISARIC-registratie). Tevens biedt de registratie de mogelijkheid om aanvullende en langetermijnstudies naar COVID-19 bij kinderen in Nederland op te zetten.

Vanuit de NVK vindt organisatorische ondersteuning plaats. Hiervoor zal het net gestarte landelijk Samenwerkingsverband Pediatrie in Nederland (SPIN) voor onderzoek in de algemene Kindergeneeskunde worden ingezet. Het is nadrukkelijk de bedoeling is dat deze registratie dóór alle kinderartsen, maar dus ook ván alle kinderartsen is.

Meer informatie over de achtergrond van de studie, hoe aan te sluiten bij deze studie en hulp bij lokale implementatie is te vinden op www.covidkids.nl. De lokale onderzoeker kan zich aanmelden via aanmelden@covidkids.nl. Tijdens de loop van het onderzoek zal via bovengenoemde website een live update van de belangrijkste resultaten worden getoond. Daarmee is een samenvatting van de data direct beschikbaar voor alle deelnemers en het algemene publiek.

Voor algemene vragen over bovenstaande kunt u terecht bij Willem de Vries, NVK-bestuur/SPIN via w.b.devries-3@umcutrecht.nl met nvk@nvk.nl in cc.

Overig

Er is geen bewijs dat gebruik van extra vitamine C een beschermende of onderdrukkende werking heeft.

Behandeling

Daar lezen we niets over en het lijkt ons in de praktijk ook onwerkbaar. Je weet namelijk niet direct of een patiënt positief is. Ons advies: vraag na of het eigen ziekenhuis hier al een richtlijn voor hanteert.

1 2 » 1/2 (52)